«καὶ γυναῖκες … ἐμαχέσαντο» (Δίων Κάσσιος 76, 16, 1): Οι γυναίκες και τα θεάματα της αρένας στη ρωμαϊκή Ελλάδα
Περίληψη
Τα munera συνιστούν ένα ιδιαίτερο πεδίο έρευνας στο πλαίσιο της ιστορίας των θεαμάτων στη ρωμαϊκή Ελλάδα. Η γυναικεία συμμετοχή σε αυτά αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης και διισταμένων απόψεων. Με γνώμονα τις φιλολογικές πηγές, που περιγράφουν δρώμενα κυρίως στο δυτικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το φαινόμενο των γυναικών μονομάχων έχει μελετηθεί διεξοδικά, αν και η ερμηνεία των τεκμηρίων συχνά αμφισβητείται.
Η υπάρχουσα βιβλιογραφία ερείδεται κατά κύριο λόγο στις γραμματειακές πηγές, στο ανάγλυφο της Αλικαρνασσού (Βρετανικό Μουσείο GR 1847.4-24.19) και σε αμφίσημα ευρήματα, όπως το χάλκινο αγαλματίδιο γυναίκας με ξίφος (Manas 2011), το οποίο έχει ερμηνευθεί εναλλακτικά ως απεικόνιση αθλήτριας με στλεγγίδα (Brunet 2013). Η παρούσα ανακοίνωση στοχεύει στην κριτική επισκόπηση του status quaestionis και, πρωτίστως, στην ανάλυση παραγνωρισμένων μαρτυριών. Κεντρικό άξονα αποτελεί ένα ψηφιδωτό από την Κω (2ος - 3ος αι. μ.Χ.), στο οποίο για πρώτη φορά ταυτίζονται γυναικείες μορφές, προσφέροντας έτσι μια αδιαμφισβήτητη εικονογραφική μαρτυρία για τη συμμετοχή γυναικών σε θηριομαχίες (venationes) που είχε παραμείνει απαρατήρητη. Με την ανάλυση των μαρτυριών αυτών επιχειρείται η ένταξη του φαινομένου στο ευρύτερο πλαίσιο της μελέτης της γυναικείας παρουσίας στη ρωμαϊκή Ελλάδα, και αποδεικνύεται πως η γυναικεία εμπειρία στον χώρο του θεάματος ήταν σαφώς πιο σύνθετη από ό,τι υποδεικνύουν οι γραμματειακές πηγές.