Ο «λακωνικός λόχος» του Καρακάλλα: Στρατιωτική αναβίωση, τοπικοί θεσμοί και αυτοκρατορική πολιτική στη Σπάρτη του 3ου αι. μ.Χ.
Περίληψη
Η ανακοίνωση εξετάζει τη συγκρότηση και τη σημασία του «λακωνικού και πιτανάτη λόχου», ενός ιδιότυπου στρατιωτικού σώματος που οργάνωσε ο Καρακάλλας το 214 μ.Χ. εν όψει της επικείμενης παρθικής του εκστρατείας. Ενώ οι γραμματειακές πηγές (Κάσσιος Δίων, Ηρωδιανός) αποδίδουν αυτήν την απόφαση στον εκκεντρικό χαρακτήρα του αυτοκράτορα, η παρούσα μελέτη προτείνει μια επανερμηνεία του αρχαιοπρεπούς στρατιωτικού σχηματισμού ως κεντρικής πτυχής του δημόσιου βίου της Σπάρτης και των σχέσεων της πόλης με τη δυναστεία των Σεβήρων.
Η δράση του λόχου δεν επιμαρτυρείται μόνον φιλολογικά, αλλά τεκμηριώνεται από σωζόμενες επιγραφές και ταφικά ανάγλυφα της Λακωνικής. Η ανάλυση εστιάζει στη διασύνδεση του σώματος με τους αστικούς θεσμούς και δη με την εφηβεία και την αναβιωμένη σπαρτιατική αγωγή. Κατά τον 2ο και 3ο αι. μ.Χ., οι θεσμοί αυτοί λειτούργησαν ως κορυφαίοι φορείς διατήρησης και τόνωσης της τοπικής ταυτότητας. Παράλληλα, εξετάζεται η προσωπογραφία των μελών του λόχου, δοθέντος ότι η συμμετοχή σε αυτόν αποτέλεσε προνομιακό πεδίο κοινωνικής ανάδειξης για την τοπική ελίτ και μέσο ένταξής της σε αυτοκρατορικά δίκτυα πατρωνίας.
Σε αρχαιολογικό επίπεδο, η εικονογραφία των σωζόμενων ανάγλυφων αντιπαραβάλλεται με σύγχρονες στήλες στρατιωτών από τη Βαλκανική και τη Μέση Ανατολή, αναδεικνύοντας πώς η Σπάρτη προσάρμοσε τη ρωμαϊκή στρατιωτική ταυτότητα στα δικά της καλλιτεχνικά και ιστορικά πρότυπα. Τέλος, ο λακωνικός λόχος ερμηνεύεται ως έκφραση του ευρύτερου ενδιαφέροντος για την ελληνική αρχαιότητα που εντείνεται την περίοδο των Σεβήρων (με πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα την imitatio Alexandri του Καρακάλλα). Συνάμα, το στρατιωτικό σώμα είναι δηλωτικό του τρόπου με τον οποίο η Σπάρτη εργαλειοποίησε το ένδοξο παρελθόν της για να επαναδιαπραγματευτεί τη θέση της στην Αυτοκρατορία σε μία εποχή αβεβαιότητας.