Παρατηρήσεις επί των αρμοδιοτήτων και της θεσμικής οργάνωσης του αξιώματος του αγορανόμου σε πόλεις της Πελοποννήσου κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική εποχή
Περίληψη
Το αξιώμα του αγορανόμου, του επόπτη της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς, στις ελληνικές πόλεις είναι γνωστό τόσο από λογοτεχνικές πηγές όσο και (κυρίως) από πολυάριθμες επιγραφές. Οι σχετικές μαρτυρίες προέρχονται από όλες σχεδόν τις περιοχές του ελληνικού κόσμου και χρονολογούνται από τον 5ο αιώνα π.Χ. έως τουλάχιστον τον 3ο αιώνα μ.Χ. Η γεωγραφική και χρονολογική διασπορά των πηγών δεν αποτελεί έκπληξη, δεδομένου ότι κάθε ελληνική πόλη διέθετε τουλάχιστον μία αγορά, η οποία αποτελούσε το κέντρο της δημόσιας και, πιο συγκεκριμένα, της εμπορικής και οικονομικής ζωής. Από τις πηγές προκύπτει ότι τα καθήκοντα των αγορανόμων συνίσταντο στην επίβλεψη και τον έλεγχο των τιμών, της ποιότητας και της ποσότητας των προϊόντων που πωλούνταν στην αγορά, καθώς επίσης και των μέτρων και των σταθμών που χρησιμοποιούσαν οι έμποροι, διασφαλίζοντας έτσι ότι οι καθημερινές συναλλαγές στην αγορά γίνονταν νόμιμα και δίκαια, χωρίς απάτες σε βάρος των αγοραστών.
Ωστόσο, διαπιστώνεται ότι ο θεσμός μπορούσε να παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά από πόλη σε πόλη και από τη μία εποχή στην άλλη. Καθήκοντα και θεσμικά χαρακτηριστικά του αξιώματος, τα οποία δεν μαρτυρούνται έως τώρα για τους αγορανόμους άλλων πόλεων, προκύπτουν, για παράδειγμα, από επιγραφές ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων από τη Σπάρτη, τη Μεσσήνη και το Γύθειο, στις οποίες θα επικεντρωθεί η παρούσα ανακοίνωση. Μεταξύ αυτών είναι η θεσμική οργάνωση του αξιώματος στη Σπάρτη και τη Μεσσήνη, η οποία παρουσιάζει διαφορές μεταξύ των δύο πόλεων αλλά και σε σχέση με άλλες πόλεις, η άσκηση καθηκόντων σχετικών με τη διανομή των βοσκοτόπων (επίσης στη Μεσσήνη) και η οργάνωση της αυτοκρατορικής λατρείας στο Γύθειο, για την οποία είναι υπεύθυνος ο αγορανόμος της πόλης. Η εξέταση των παραπάνω επιγραφικών μαρτυριών αναδεικνύει το εύρος των καθηκόντων και των θεσμικών χαρακτηριστικών του αξιώματος, καθώς και γενικότερα τη θεσμική πολυμορφία του δημόσιου βίου των ελληνικών πόλεων κατά τη διάρκεια της ρωμαιοκρατίας.