Η αρχιτεκτονική εικόνα του Πανελληνίου της Αθήνας
Περίληψη
Η μνημειακή αναγέννηση που γνώρισε το αστικό τοπίο της Αθήνας επί Αδριανού αποτελεί φαινόμενο χωρίς προηγούμενο για την πόλη. Μια σημαντική συνιστώσα αυτού του φαινομένου ήταν η ανέγερση του κολοσσικού κτίσματος που έχει αποκαλυφθεί αποσπασματικά επί της σημερινής οδού Αδριανού. Τα ελάχιστα κατάλοιπα σε σχέση με το αρχικό του μέγεθος, καθώς και η απουσία γραμματειακών ή επιγραφικών αναφορών περί αυτού δεν έχουν επιτρέψει μέχρι σήμερα την αποσαφήνιση της ταυτότητάς του. Η πρόταση ότι αποτελεί το κοινό ιερό για όλους τους θεούς, όπως το αναφέρει ο Παυσανίας, δεν έχει αξιόλογα ερείσματα. Προς αυτή την ταύτιση άλλωστε έλκει περισσότερες πιθανότητες έτερο αδριάνειο κτίσμα της Αθήνας. Στην παρούσα ανακοίνωση θα παρουσιαστούν τα βασικά στοιχεία του σχεδιασμού του, όπως προκύπτουν από τη μορφολογία των θεμελίων, και νέες σχεδιαστικές αναπαραστάσεις, που προσεγγίζουν τη μορφή του. Η -κατά το δυνατόν- συνολική αρχιτεκτονική εικόνα που προκύπτει αποκαλύπτει ένα κτίσμα με διαρρύθμιση βασιλικής, όπως οι βασιλικές που αναπτύχθηκαν στη Μικρά Ασία κατά τη ρωμαϊκή εποχή, αλλά και με ναόσχημη οκτάστυλη πρόσοψη. Οι δύο αρχιτεκτονικές παραδόσεις που συνδυάζονται, καθώς και το κυρίαρχο στοιχείο του εσωτερικού, δηλαδή η μεγάλη αίθουσα που αποκαθίσταται στο βάθος του, επαναφέρουν στο προσκήνιο τη θεωρητική πρόταση των Spawforth και Walker περί ταύτισης του κτηρίου με το Πανελλήνιο ως έδρα της ομώνυμης ομοσπονδίας πόλεων, που αποτελούσε και τον συνεδριακό χώρο των Πανελλήνων. Υπό αυτό το πρίσμα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερμηνεία του υβριδικού χαρακτήρα του κτίσματος ως στοχευμένης επιλογής, προκειμένου να αποτυπωθούν στην αρχιτεκτονική του εικόνα οι επιμέρους πολιτισμικές συνιστώσες που συνθέτουν τον ελληνικό κόσμο της εποχής μέσα από την πολιτική οντότητα του Πανελληνίου.